Nowa norma ISO 9606

Nowa norma ISO 9606:2024 stanowi najważniejszą od lat aktualizację przepisów dotyczących egzaminowania spawaczy procesów spawania łukowego i gazowego. Rewizja ta ujednolica wymagania dla różnych grup materiałowych oraz dostosowuje przepisy do dynamicznego rozwoju technologii spawalniczych.

ISO 9606:2024 – jeden dokument zamiast pięciu

Najistotniejszą zmianą strukturalną jest połączenie wszystkich dotychczasowych arkuszy normy ISO 9606 w jeden spójny dokument. Projekt normy ISO 9606:2024 zastępuje tym samym następujące dotychczasowe części EN ISO 9606:

• część 1 (stale),
• część 2 (aluminium),
• część 3 (miedź),
• część 4 (nikiel),
• część 5 (tytan i cyrkon).

Warto zauważyć, że norma EN 287-6, dotycząca spawaczy żeliwa, nie została włączona do nowego projektu i pozostaje osobnym dokumentem.

Spawanie laserowe i nowe procesy

Projekt nowej normy ISO 9606:2024 rozszerza wykaz procesów spawalniczych podlegających kwalifikowaniu o nowe technologie:

• Wprowadzenie procesu 52 (ręczne spawanie laserowe).
• Dodanie nowych wariantów metody TIG: 146 oraz 147 (spawanie TIG z gorącym drutem).
• Wprowadzenie oznaczenia WF (waveform control) dla źródeł prądu z regulacją kształtu fali (modulacją kropli), stosowanego opcjonalnie w procesach MAG/MIG (131, 135, 138).

Zmiany w grupowaniu materiałów dodatkowych

Koncepcja kwalifikowania spawaczy w oparciu o użyty materiał dodatkowy została rozszerzona na wszystkie grupy materiałowe.

• Stale: dotychczasowe grupy FM1–FM6 zastąpiono oznaczeniami FE1–FE5.
• Materiały niklowe: zastosowanie materiałów dodatkowych na bazie niklu (grupy NI) uprawnia spawacza do spawania wszystkich stali (grupy 1–11 wg ISO/TR 15608) oraz stopów niklu (grupy 41–48).
• Ujednolicono grupy dla pozostałych metali: aluminium (AL1–AL5), miedzi (CU1–CU7), tytanu (TI0–TI8) oraz cyrkonu (ZR1–ZR2).

Nowe zasady egzaminowania spawaczy

Projekt normy ISO 9606:2024 wprowadza szereg doprecyzowań w procedurach egzaminacyjnych:

• Forma zestawień: zakresy kwalifikacji dla metod spawania i sposobów przenoszenia metalu w łuku ujęto w przejrzystych tablicach 1 i 2.
• Wymiary próbek: szerokość blach dla spoin czołowych i pachwinowych została zmniejszona ze 125 mm do 120 mm, co umożliwia wykorzystanie standardowych płaskowników.
• Kształtowniki: profile o przekroju okrągłym i eliptycznym (rury) kwalifikują profile kwadratowe i prostokątne, lecz nie odwrotnie.
• Wyjątek dla lasera: w metodzie 52 nie występuje wzajemna kwalifikacja blach i rur – próba na blachach uprawnia wyłącznie do spawania blach.
• Pozycje spawania: zaktualizowano nazewnictwo pozycji zgodnie z ISO 6947: pozycja H-L045 to obecnie PH-L045, a J-L045 to PJ-L045. Wprowadzono także nową pozycję specjalną SP.

Co to zmienia w praktyce?

Projekt ISO 9606:2024 konsoliduje certyfikację w jednym dokumencie, zastępującym dotychczasowe części EN ISO 9606-x.

Wprowadzenie procesu 52 pozwala na formalną certyfikację spawaczy ręcznych systemów laserowych.

Spoiwa niklowe (grupy NI) uprawniają teraz do spawania wszystkich stali (grupy 1–11) i stopów niklu (41–48), co zwiększa uniwersalność uprawnień.