Norma PN EN ISO 5817 odnosi się do oceny spoin przy użyciu badania wizualnego i określa dopuszczalne wymiary i kryteria akceptacji niezgodności spawalniczych w złączach spawanych. Opierając się na systemie numeracji z PN EN ISO 6520-1. Wprowadza trzy poziomy jakości (B, C, D), które można dostosować w zależności od wymagań projektu. Norma EN ISO 5817 dotyczy oceny niezgodności podczas badań wizualnych w procesach spawania sklasyfikowanych w normie EN ISO 4063, obejmujących grupy procesów 11, 12, 13, 14, 15 i 31 dla spawania stali, niklu, tytanu i ich stopów.
Aby uzyskać korelacje między poziomami jakości a poziomami akceptacji dla różnych metod badań nieniszczących (NDT), należy odwołać się do normy ISO 17635.
Poziom jakości definicja:
“opis jakości spoiny na podstawie typu, wielkości i liczby wybranych niezgodności spawalniczych”
Norma EN ISO 5817 pkt. 3.1
Pozostałe normy stosowane do oceny niezgodności i określania poziomów jakości to:
- ⚙️ PN EN ISO 10042 – Złącza spawane łukowo w aluminium i jego stopach – Poziomy jakości dla niezgodności spawalniczych
- ⚙️ PN-EN ISO 13919-1 – Złącza spawane wiązką elektronów i wiązką promieniowania laserowego – Wytyczne do określania poziomów jakości według niezgodności spawalniczych – Część 1: Stal, nikiel, tytan i ich stopy
- ⚙️ PN-EN ISO 13919-2 – Spawanie – Złącza spawane wiązką elektronów i wiązką promieniowania laserowego – Wytyczne do określania poziomów jakości według niezgodności spawalniczych – Część 2: Aluminium i jego stopy
W poniższej tabeli przedstawione zostały wybrane niezgodności wraz z wartościami granicznymi dla każdego poziomu jakości, gdzie poziom B odpowiada najostrzejszym wymaganiom.
Przykład oceny niezgodności wg PN EN ISO 5817:
Przykład 1: podtopienie przerywane
BW – spoina czołowa, grubość materiału t = 4 mm, głębokość podtopienia h = 0,5 mm
✅ Poziom jakości B: h ≤ 0,05t
0,05 × 4 mm = 0,2 mm → 0,5 mm > 0,2 mm → ❌ nie spełnia poziomu B
✅ Poziom jakości C: h ≤ 0,1t
0,1 × 4 mm = 0,4 mm → 0,5 mm > 0,4 mm → ❌ nie spełnia poziomu C
✅ Poziom jakości D: h ≤ 0,2t
0,2 × 4 mm = 0,8 mm → 0,5 mm < 0,8 mm → ✅ spełnia poziom D
Przykład 2: nadlew spoiny
BW – spoina czołowa, szerokość nadlewu b = 6 mm, wysokość nadlewu h = 3 mm
✅ Poziom jakości B: h ≤ 1 mm + 0,1b
1 mm + (0,1 × 6 mm) = 1,6 mm → 3 mm > 1,6 mm → ❌ Nie spełnia poziomu B
✅ Poziom jakości C: h ≤ 1 mm + 0,15b (maks. 7 mm)
1 mm + (0,15 × 6 mm) = 1,9 mm → 3 mm > 1,9 mm → ❌ Nie spełnia poziomu C
✅ Poziom jakości D: h ≤ 1 mm + 0,25b (maks. 10 mm)
1 mm + (0,25 × 6 mm) = 2,5 mm → 3 mm > 2,5 mm, ale ≤ 10 mm → ✅ Spełnia poziom D
Przykład 3: wklęśnięcie grani
BW – spoina czołowa, grubość materiału t = 10 mm, głębokość wklęśnięcia h = 1,5 mm
✅ Poziom jakości B: h ≤ 0,05t (maks. 0,5 mm)
0,05 × 10 mm = 0,5 mm → 1,5 mm > 0,5 mm → ❌ Nie spełnia poziomu B
✅ Poziom jakości C: h ≤ 0,1t (maks. 1 mm)
0,1 × 10 mm = 1 mm → 1,5 mm > 1 mm → ❌ Nie spełnia poziomu C
✅ Poziom jakości D: h ≤ 0,2t (maks. 2 mm)
0,2 × 10 mm = 2 mm → 1,5 mm < 2 mm → ✅ Spełnia poziom D
Ćwiczenie 1: Podtopienie przerywane (5012)
t = 6 mm, h = 0,2 mm
Poziom B: h ≤ 0,05t (maks. 0,5 mm)
0,05 × 6 mm = 0,3 mm. min(0,3 mm, 0,5 mm) = 0,3 mm.
0,2 mm ≤ 0,3 mm → ✅ Spełnia B
Poziom C: h ≤ 0,1t (maks. 0,5 mm)
0,1 × 6 mm = 0,6 mm. min(0,6 mm, 0,5 mm) = 0,5 mm.
0,2 mm ≤ 0,5 mm → ✅ Spełnia C
Poziom D: h ≤ 0,2t (maks. 1 mm)
0,2 × 6 mm = 1,2 mm. min(1,2 mm, 1 mm) = 1 mm.
0,2 mm ≤ 1 mm → ✅ Spełnia D
Twój wniosek: Spoina jest prawidłowa dla kat B C i D. Potwierdzam!
Ćwiczenie 2: Nadlew spoiny (502)
b = 10 mm, h = 2,3 mm
Poziom B: h ≤ 1 mm + 0,1b (maks. 5 mm)
1 mm + (0,1 × 10 mm) = 2 mm. min(2 mm, 5 mm) = 2 mm.
2,3 mm > 2 mm → ❌ Nie spełnia B
Poziom C: h ≤ 1 mm + 0,15b (maks. 7 mm)
1 mm + (0,15 × 10 mm) = 2,5 mm. min(2,5 mm, 7 mm) = 2,5 mm.
2,3 mm ≤ 2,5 mm → ✅ Spełnia C
Poziom D: h ≤ 1 mm + 0,25b (maks. 10 mm)
1 mm + (0,25 × 10 mm) = 3,5 mm. min(3,5 mm, 10 mm) = 3,5 mm.
2,3 mm ≤ 3,5 mm → ✅ Spełnia D
Twój wniosek: Spoina jest zgodna z standardem dla klasy C oraz D (B jest max 2mm) a mamy 2,3mm nadlew. Potwierdzam!
Ćwiczenie 3: Wklęśnięcie grani (515)
t = 12 mm, h = 1,5 mm
Poziom B: h ≤ 0,05t (maks. 0,5 mm)
0,05 × 12 mm = 0,6 mm. min(0,6 mm, 0,5 mm) = 0,5 mm.
1,5 mm > 0,5 mm → ❌ Nie spełnia B
Poziom C: h ≤ 0,1t (maks. 1 mm)
0,1 × 12 mm = 1,2 mm. min(1,2 mm, 1 mm) = 1 mm.
1,5 mm > 1 mm → ❌ Nie spełnia C
Poziom D: h ≤ 0,2t (maks. 2 mm)
0,2 × 12 mm = 2,4 mm. min(2,4 mm, 2 mm) = 2 mm.
1,5 mm ≤ 2 mm → ✅ Spełnia D
Twój wniosek: Spełnia tylko w klasie D (2,4mm z wzoru, 2mm max) a mamy 1,5mm wklęśnięcie grani. Potwierdzam!
Ćwiczenie 4: Brak przetopu (402)
a = 8 mm, h = 1,7 mm
Poziom B: Nie dopuszcza się → ❌ Nie spełnia B
Poziom C: Nie dopuszcza się → ❌ Nie spełnia C
Poziom D: h ≤ 0,2a (maks. 2 mm)
0,2 × 8 mm = 1,6 mm. min(1,6 mm, 2 mm) = 1,6 mm.
1,7 mm > 1,6 mm → ❌ Nie spełnia D
Twój wniosek: Nie spełnia wymagań spoiny w klasie D ponieważ z wzoru wychodzi max 1.6mm a mamy 1.7mm. Potwierdzam!
Ćwiczenie 5: Pęknięcie (100)
Obecna niezgodność: Pęknięcie
Poziom B, C, D: Nie dopuszcza się → ❌ Nie spełnia żadnego poziomu
Twój wniosek: Nie dopuszcza się dla żadnej klasy jakości. Potwierdzam!