Jeśli w Twojej firmie pojawia się konieczność wykonania spawania zgodnie z wymaganiami norm czy przepisów branżowych, potrzebujesz właściwie opracowanej i zakwalifikowanej instrukcji WPS (ang. Welding Procedure Specification). Norma EN ISO 15607 wyznacza ogólne wytyczne jak przeprowadzić uznanie technologii spawania. Poniżej przedstawiamy proces krok po kroku. Ogólny schemat pokazany jest na infografice:
Co to jest pWPS?
pWPS (preliminary Welding Procedure Specification) to wstępna instrukcja technologiczna spawania — dokument przygotowany PRZED wykonaniem prób spawalniczych. Na jej podstawie wykonuje się złącze próbne, które poddawane jest badaniom nieniszczącym i niszczącym. Po pozytywnym zaliczeniu badań pWPS zostaje zatwierdzona jako finalna WPS (Welding Procedure Specification), a wyniki dokumentuje się w protokole WPQR.
Opracowanie pWPS (preliminary WPS)
Na samym początku należy jednoznacznie określić, jakie złącza będą spawane (rodzaj, grubość materiału, średnica rury, grupa materiałowa wg ISO/TR 15608). Na podstawie tych informacji definiuje się zakres kwalifikacji, czyli to, w jakich warunkach i w jakim przedziale można stosować opracowaną procedurę. Przykładowo, kwalifikacja uzyskana na materiałach z pierwszej grupy materiałowej (wg ISO/TR 15608) ogranicza się do spawania wyłącznie w obrębie tej samej grupy.
Więcej na temat zakresu kwalifikacji znajdziesz w poniższych wpisach:
Zakres kwalifikowania technologii spawania wg EN ISO 15614-1
Kwalifikowanie technologii spawania wg PN-EN ISO 15614-2 – zakresy kwalifikacji
Kolejny krok to stworzenie pWPS – wstępnej specyfikacji spawania. Musi ona uwzględniać:
- Proces spawania (np. wg PN-EN ISO 4063),
- Gatunek i grupę materiału podstawowego (np. wg ISO/TR 15608),
- Materiał dodatkowy (spoiwo),
- Pozycję spawania, geometrię złącza, przygotowanie krawędzi,
- Parametry spawania, rodzaj i przepływ gazu osłonowego,
- Wymagania dot. podgrzewania wstępnego i obróbki cieplnej (PWHT),
- Technikę, kolejność i liczbę ściegów.
Dokument pWPS musi być zgodny z wymogami norm opisujących sposób tworzenia i prezentacji specyfikacji spawania.
Więcej na temat instrukcji technologicznej spawania znajdziesz w poniższych wpisach:
- Instrukcja technologiczna spawania (WPS) wg PN-EN ISO 15609-1 – spawanie łukowe
- Instrukcja technologiczna spawania (WPS) wg PN-EN ISO 15609-2 – spawanie gazowe
Po opracowaniu pWPS konieczna jest jeszcze jego kwalifikacja, która potwierdza prawidłowość doboru parametrów. Proces ten dokumentuje się w WPQR (Welding Procedure Qualification Record). Dopiero po pozytywnej ocenie można wydać oficjalny WPS, gotowy do użycia w produkcji. Pamiętaj, że w niektórych sytuacjach (np. podlegających dyrektywie ciśnieniowej) zatwierdzenie przez jednostkę notyfikowaną może być obowiązkowe.
Uznanie technologii spawania pWPS zgodnie z wymaganiami
Po przygotowaniu pWPS należy przeprowadzić proces kwalifikacji, który ma na celu weryfikację, czy zaproponowane parametry spawania są prawidłowe. Pozytywny wynik kwalifikacji pozwala zamienić pWPS w oficjalną Instrukcję Technologiczną Spawania (WPS).
Uznanie technologii spawania wg PN-EN ISO 15614
Jest to najczęściej stosowana metoda w typowych procesach spawania (zwłaszcza łukowego). Kwalifikacja obejmuje:
- Wykonanie prób spawalniczych zgodnie z założeniami pWPS (rodzaj i grubość materiału, pozycja spawania, parametry, itp.).
- Badania nieniszczące (NDT) – np. wizualne (VT), penetracyjne (PT), radiograficzne (RT) lub ultradźwiękowe (UT).
- Badania niszczące – w zależności od wymagań i rodzaju złącza: próby rozciągania, zginania, twardości, udarności, itp.
- Analizę i zatwierdzenie wyników – jeżeli mieszczą się w dopuszczalnych normatywnie zakresach, pWPS uzyskuje kwalifikację.
Wyniki dokumentuje się w zatwierdzonym przez jednostkę notyfikowaną protokole WPQR (Welding Procedure Qualification Record). Na podstawie zatwierdzonego pWPS można tworzyć szczegółowe instrukcje WPS, które można oficjalnie stosować w produkcji, w ustalonym zakresie kwalifikacji (dot. m.in. materiału, grubości, średnicy, pozycji spawania).
Uznanie technologii spawania wg innych norm
W zależności od rodzaju materiałów i procesu spawania można wybrać inne metody lub skorzystać z możliwości, jakie dają normy niewymagające procedury badania technologii:
- ISO 15610 – Kwalifikowanie technologii spawania na podstawie zbadanych materiałów dodatkowych do spawania
- ISO 15611 – Kwalifikowanie technologii spawania na podstawie wcześniej nabytego doświadczenia w spawaniu
- ISO 15612 – Kwalifikowanie technologii spawania przez przyjęcie standardowej technologii
Więcej na ten temat przeczytasz w naszym wpisie:
Kwalifikowanie technologii spawania – metody według ISO 15607
Podsumowanie
- Opracowując pWPS, definiujesz wszystkie kluczowe parametry spawania (materiał, grubość, proces, pozycję, parametry spawania).
- Wybierasz odpowiedni sposób kwalifikacji – najczęściej wg PN-EN ISO 15614, ale możliwe są również inne ścieżki (ISO 15610, 15611, 15612, 15613, 11970, 14555), w zależności od rodzaju materiału, procesu i dostępnych dokumentacji.
- Po uzyskaniu pozytywnych wyników w protokole WPQR, pWPS oficjalnie staje się WPS, a Ty masz pewność, że procedura gwarantuje wymaganą jakość spoin. Pamiętaj o konieczności zaangażowania jednostki notyfikowanej (jeśli wymaga tego dany projekt lub przepisy), która może weryfikować i zatwierdzać wyniki kwalifikacji.
Potrzebujesz pomocy z kwalifikowaniem?
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w kwalifikowaniu technologii spawania, zamów kwalifikowanie technologii spawania — przeprowadzimy cały proces od pWPS po zatwierdzony WPQR i finalną instrukcję WPS.
